Jaarverslag 2022 van de ’Neptunea’-groep

Na twee jaar onderbrekingen van onze bijeenkomsten als gevolg van de COVID-pandemie, konden we in dit 45e jaar clubleven (!) opnieuw regelmatig vergaderen om de vruchten van ons studiewerk te etaleren en te bespreken.

Aanwezige leden komen uit verre uithoeken van de provincie (Deerlijk, Izegem) en zelfs Oost-Vlaanderen (Gent, Nazareth) of zelfs van Vlaams-Brabant (Londerzeel), wat we erg op prijs stellen. Daarom voelen we ons verplicht om de bijeenkomsten zo interessant en gevarieerd mogelijk te maken. Vergaderingen zijn slechts geslaagd als de leden huiswaarts trekken met het gevoel dat ze echt iets hebben bijgeleerd. Daarom hebben we dit jaar enkele onderwerpen behandeld die noodzakelijk zijn voor beginnende verzamelaars, maar die ook voldoende interessant zijn voor oudere leden. Er werd aandacht besteed aan het opbergen van schelpen (soorten kasten, doosjes, viltjes, …) en vooral aan het reinigen van schelpen en het prepareren van keverslakken. De uitleg werd telkens ondersteund door powerpoints (F. Nolf & Steve Hubrecht) en nuttige demonstraties.

Belangrijk dit jaar was de studie van het genus Acesta (Limidae) in de Indo-Pacific. Aan de basis hiervan lag het materiaal van het MNHN, in leen bezorgd door Philippe Bouchet. Intensief werk heeft geleid tot een herziening van alle kennis rond dit onderwerp en vooral de beschrijving van drie nieuwe soorten. Merkwaardig was ook de introductie van de nieuwe soort Cymbium ferranti (Kameroen), vernoemd naar wijlen Alain Ferrant, ex-lid van onze vereniging. De beschrijvingen van de nieuwe soorten zijn verschenen in een drietal nieuwe nummers van het tijdschrift ‘Neptunea’.

We onthouden ook de twee causerieën van Steve Hubrecht over de Zuid-Amerikaanse en de Sub-Sahara Afrikaanse landslakken.

Er zijn in totaal acht nieuwe powerpoints op de website <www.neptunea.org> geplaatst, waar ze gratis kunnen geraadpleegd worden.

Op te merken was ook het initiatief van Jan Libbrecht om de uiteenzettting van Ulrich Wieneke (KonBVC) over hydridisatie in het genus Lambis te herhalen via een powerpoint met Nederlandse commentaar. Jan was trouwens ook behulpzaam als corrector van onze Engelse teksten, gepubliceerd in ‘Neptunea’, nadat Johan Verstraeten had gezorgd voor de collegiale toetsing van de inhoud.

Om af te sluiten een woord van dank aan alle personen die geen lid zijn maar zich onbaatzuchtig inzetten voor onze kleine vereniging: Dirk Nolf (fotografie en software), Delphine Clement (website) en Christiane Vander Gucht (catering).

Door het schrappen van het lidgeld in 2020 zijn we in een situatie terechtgekomen waarbij er nog amper een positief saldo is. De kosten voor de website en de domeinnaam kunnen niet meer gedekt worden door het lidgeld van het twaalftal leden zodat er geen reserve meer is voor kleine onkosten  of de organisatie van een receptie.

Op de vergadering van 16 oktober hebben de aanwezige leden beslist om het lidgeld te verhogen tot € 20 voor werkende leden en € 15 voor de drie steunende leden (dealers) die de vergaderingen niet bijwonen. Grote investeringen gebeuren op kosten van sponsor F. Nolf (beamer, snoeren, laptops, microscopen, fototoestellen, lenzen en software).

Overzicht van de activiteiten in 2022

– 20 februari:

* statutair luik: voorlezen van het jaarverslag + financiële toestand + planning van de vergaderingen in het eerste semester;

* voorstelling van de nieuwe soort Barnea pseudotruncata Nolf & Verstraeten (PowerPoint F. Nolf);

* de geografische verspreiding van Pholas dactylus en Pholas campechiensis in West en Zuid Afrika (PowerPoint F. Nolf);

* een eerste voorzichtige kennismaking met een tweede nieuwe Acesta-soort uit Papua Nieuw Guinea en andere exemplaren uit de collecties van het MNHN;

* het luik ‘starters’ (ook interessant voor de ‘anciens’): de aanmaak van een databank onmisbaar voor elke collectie, verschillende mogelijkheden, persoonlijke ervaringen, pro en contra;

* als afsluiter: receptie met schuimwijn en uitgebreide schotels met lekkere hapjes;

– 20 maart:

* een PowerPoint-voorstelling over de introductie van de nieuwe soort Acesta arnaudi (Limidae) uit sub-antarctische wateren (F. Nolf);

* de voorstelling van een tweede nieuwe soort van Papua Nieuw Guinea: Acesta gabrieli (F. Nolf);

* commentaren rond alle problemen opgedoken bij de studie van enkele Acesta-soorten uit het westen en het zuiden van de Stille Oceaan als inleiding tot een later artikel (Steve Hubrecht en Frank Nolf);

* macrofotografie: demonstratie en resultaten;

– 10 april + extra bijeenkomst op 24 april voor de afwezigen:

* bespreking van de nieuwe soorten Acesta gabrieli Nolf, 2022 en Acesta lemuriensis Nolf & Hubrecht, 2022;

* een revisie van het genus Acesta in de Indische en Stille Oceaan: ervaringen na zes maanden intensieve studie op het materiaal van het MNHN;

* resultaten van de excursie naar de Baai van Heist;

* waardebepaling en prijszetting van schelpen aan de hand van enkele voorbeelden: waarom dit onderwerp bespreken dat door iedereen het liefst ontweken wordt? wat zijn de normen? is ruilen een alternatief i.p.v. kopen/verkopen (debat uitgewerkt met voorbeelden);

* welke boeken gebruiken we het liefst bij de identificatie van schelpen? boeken voor beginners en gevorderden, het gebruik van WoRMS, internet en artikels in tijdschriften, …;

– 15 mei:

* de revisie van het genus Acesta in de Indische Oceaan en het westen van de Stille Oceaan (spreekbeurt met diavoorstelling door F. Nolf en Steve Hubrecht): finale afronding van zeven maanden studie en introductie van drie nieuwe soorten;

* werken met een stereomicroscoop: demonstratie;

* een eerste aanzet tot een vergelijking tussen Bayerotrochus westralis Whitehead, 1987 en Bayerotrochus indicus Anseeuw, 1999 via digitale beelden van de microsculptuur;

– 19 juni:

* enkele impressies en commentaren na de Shell Show in Edegem;

* drie nieuwe nummers van het tijdschrift ‘Neptunea’;

* een vergelijking tussen Acesta angolensis, Acesta excavata en Acesta cryptadelphe (Steve Hubrecht) aan de hand van exemplaren in natura;

– 20 augustus:

* kennismaking met Zuid-Amerikaanse landslakken: een overzicht via een PowerPoint-presentatie door Steve Hubrecht;

* het verspreidingsgebied van Schilderina achatidea (Gray, 1837): PPT door F. Nolf;

* de aanwezigheid van Mulinia lateralis (Mactridae) aan de Belgische kust: PPT door F. Nolf;

* Haminoea solitaria Say, 1822: oproep om deze nieuwe niet-inheemse soort te gaan zoeken in België en Nederland;

– 18 september:

* interview (DVD) met Roland Duyck, auteur van het tweedelig boek ‘Pioniers naar tropische waters’: een kennismaking met de Belgische visserij in Congo/Angola (PEMARCO) in de jaren ’60-’70 van de vorige eeuw;

* een powerpoint-presentatie over de introductie van een nieuwe soort uit Kameroen: Cymbium ferranti, ter ere van ons overleden lid, Alain Ferrant (F. Nolf);

* het luik van de starter:

  – allerlei tips over de classificatie van schelpen in een wetenschappelijke collectie:

  – demonstratie van het maken van kartonnen doosjes voor het opbergen van schelpen (F. Nolf);

* uit de ‘oude doos’: gedigitaliseerde beelden van dia’s over schelpen aangebracht als bijvangst door Oostendse vissers in de jaren ’70 van de vorige eeuw (F. Nolf);

– 16 oktober:

* er worden nieuwe afspraken gemaakt i.v.m. de organisatie van de vergaderingen;

* tweehandsboeken werden aangeboden tegen sterk verminderde prijzen;

* digitale beelden van een schelpenzoektocht in Jersey (Arne Ghys);

* een eerste gedeelte over het reinigen van schelpen via een powerpoint en demonstraties door Steve Hubrecht en Frank Nolf;

– 20 november:

* simulatie van de causerie door Ulrich Wieneke (KonBVC) over hybridisatie in het genus Lambis door Jan Libbrecht;

* foto’s van een verrassend exemplaar van Cymbium fragile Fittkau & Stürmer, 1985 uit Ivoorkust aangeboden door Rafal Piatek (F. Nolf);

* een eerste stap in de ontluistering van exemplaren van de zgn. ‘Calliostoma lithocolletum Dautzenberg, 1925’ van de Canarische Eilanden (F. Nolf);

* een nieuwe reeks boeken tegen tweedehands-prijzen;

* tweede gedeelte van de PPT over het reinigen van schelpen + demo’s (F. Nolf);

– 18 december:

– opstellen van de kalender en agendapunten voor de vergaderingen in het eerste semester van 2023;

– de hoofdbrok van de voormiddag: landslakken van Sub-Sahara-Afrika (PowerPoint door Steve Hubrecht);

– varia:

 * kennismaking met het freak exemplaar van Cymbium fragile, opgestuurd door Rafal Piatek;

 * doorsturen van afbeeldingen van de schelpen tijdens een studievergadering, via smartphone of iPhone, naar TV (F. Nolf).

Verslaggever: Frank Nolf